เล่มที่ 38
พระอภิธรรมปิฎก
ยมกปกรณ์ ภาค
จาก พระไตรปิฎกฉบับหลวง
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
“ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น”
หน้าที่ 115
317
จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด โสตายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่ สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ? จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งมีจักขุ แต่ไม่มีโสตะ ที่ กำลังเกิดอยู่ แต่โสตายตนะจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ จักขายตนะย่อมเกิดขึ้น และโสตายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งมีจักขุ มีโสตะ ที่กำลังเกิดอยู่. หรือว่า โสตายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้นในภูมินั้น. โสตายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งมีโสตะ แต่ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดอยู่ แต่จักขายตนะจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ โสตายตนะย่อม เกิดขึ้นและจักขายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งมีโสตะ มีจักขุ ที่กำลัง เกิดอยู่ (อายตนะที่ย่อไว้แล้วเป็นเช่นเดียวกัน).
318
มนายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้นในภูมินั้นหรือ? ถูกแล้ว. หรือว่า ธัมมายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด มนายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้นในภูมินั้น. ธัมมายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งไม่มีจิตที่กำลังเกิดอยู่ แต่ มนายตนะจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะย่อมเกิดขึ้น และมนายตนะ ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งมีจิตที่กำลังเกิดอยู่.
319
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสตายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้นหรือ? จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งไม่มีจักขุ มีแต่โสตะ ที่กำลังเกิดอยู่ แต่ โสตายตนะจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น และโสตายตนะก็ ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ที่กำลังจุติอยู่ทั้งหมด สัตว์ซึ่งไม่มีจักษุ ไม่มีโสตะที่ กำลังเกิดอยู่. หรือว่า โสตายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้น. โสตายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งไม่มีโสตะ แต่มีจักขุที่กำลังเกิดอยู่ แต่ จักขายตนะจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสตายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น และจักขายตนะก็ ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ที่กำลังจุติอยู่ทั้งหมด สัตว์ซึ่งไม่มีโสตะ ไม่มีจักขุที่ กำลังเกิดอยู่.